Hoe houden we de ggz toegankelijk als de vraag naar zorg groeit, maar behandelaren schaars zijn, en welke rol kan AI daarbij spelen? Die vraag stond vanmiddag centraal tijdens een werkbezoek van minister Mirjam Sterk van Langdurige Zorg, Jeugd en Sport aan ons hoofdkantoor in Woerden. De minister - verantwoordelijk voor informatietechnologie in de zorg - nam daarbij officieel het eerste exemplaar van het boek 'CTRL + ALT + GGZ – Hoe tech en lef de zorg slimmer en menselijker maken' in ontvangst.

Tijdens haar bezoek toonde de minister veel interesse voor AI-toepassingen in de zorg, en de kansen en hordes die nog te nemen zijn. Ook werd in breder verband gesproken over hoe de zorg anders kunnen organiseren en schaarse expertise slimmer kunnen inzetten, zodat behandelaren meer tijd overhouden voor wat echt telt: zorg voor mensen. En wat dit kan betekenen voor het verkorten van de wachtlijsten in de ggz.  

Een bijzonder moment was de overhandiging van het eerste exemplaar van ‘CTRL + ALT + GGZ’. In hun boek nodigen CEO Jan Willem van der Windt en Chief Digital Officer Gerbrand van de Beek lezers uit om met een frisse blik te kijken naar de toekomst van de ggz.

Nieuw behandelarenportaal Cortex in gebruik genomen
Ook presenteerden Jan Willem en Gerbrand ons nieuwe behandelarenportaal Cortex dat deze maand in gebruik is genomen. Cortex brengt relevante informatie rond het behandelproces samen, zodat behandelaren minder tijd kwijt zijn aan zoeken, schakelen tussen systemen en administratieve handelingen. En dus meer tijd overhouden voor waar hun expertise en het menselijke contact echt nodig zijn.

De lancering komt op een moment dat politiek en zorgsector volop discussiëren over personeelstekorten, wachtlijsten en de mogelijkheden van digitalisering en AI. Volgens Jan Willem ligt de oplossing niet in simpelweg méér technologie: "De belangrijkste vraag is niet welke technologie we nog kunnen toevoegen, maar of we de zorg met de mensen en mogelijkheden van vandaag nog wel op de juiste manier organiseren. Hoeveel tijd besteedt een psycholoog daadwerkelijk aan werk waarvoor je een psycholoog nodig hebt?”

Die vraag wordt urgenter naarmate de arbeidsmarkt krapper wordt. Volgens een analyse van MIND op basis van NZa-data liepen in 2025 meer dan 100.000 mensen tegen een wachtlijst aan. Bijna de helft wachtte langer dan de afgesproken maximale termijn op behandeling (14 weken). In de praktijk wachten mensen in psychische nood soms langer dan een jaar voor ze passende zorg krijgen.

Eerste resultaten veelbelovend
Onze organisatie experimenteerde daarom met een andere inrichting van behandelingen, met ondersteuning van technologie. Een eerste analyse door dr. Maarten Merkx (UvA) bij circa 50 cliënten met PTSS en depressie liet zien dat vergelijkbare behandeluitkomsten mogelijk zijn met 30% minder behandeltijd. Jan Willem benadrukt dat dit een eerste aanwijzing is en nog geen bewijs dat iedere behandeling korter kan. “Technologie lost de wachtlijsten niet op. Maar deze resultaten geven wel aanleiding om een belangrijke vraag te stellen: gebruiken we de schaarse tijd van behandelaren eigenlijk wel op de beste manier?”

Niet de zorg digitaliseren, maar anders organiseren
De inzichten die we opdeden tijdens het experiment zijn meegenomen in Cortex, onze nieuwe behandelomgeving die de nieuwe werkwijze ondersteunt. In plaats van steeds nieuwe digitale toepassingen aan het bestaande werk toe te voegen, hebben wij hiervoor de werkplek van de behandelaar opnieuw bekeken. Cortex brengt relevante informatie rond het behandelproces samen, zodat behandelaren minder tijd kwijt zijn aan zoeken, schakelen tussen systemen en administratieve handelingen.

De behandelomgeving is samen met behandelaren en regiomanagers ontwikkeld en stapsgewijs getest en ingevoerd. Aan de cliëntkant maakt het digitale platform Empower het mogelijk om ook tussen gesprekken door aan de behandeling te werken, bijvoorbeeld met informatie, vragenlijsten en digitale interventies. “Het systeem maakt mogelijk dat behandelaren zo veel mogelijk tijd kunnen besteden aan het werk waarvoor hun professionele expertise en het menselijke contact echt nodig zijn. Technologie moet werk uit handen nemen, niet extra werk creëren.”

Die visie staat ook centraal in CTRL + ALT + GGZ, het nieuwe boek van Van der Windt en Chief Digital Officer Gerbrand van de Beek. Benieuwd? Bestel het boek hier.